Stały indeks zerowy byłego dzieła sztuki

Autorka: Gabriela Manista

Jak zadecydować o tym, czy obiekt dziełem sztuki jest bądź też dziełem sztuki pozostaje oraz o tym, kiedy dziełem sztuki być przestaje? się dzieje w sytuacji utraty przydomka „dzieła”? Czy koniec egzystencji w formie dzieła sztuki jest końcem egzystencji obiektu w ogóle? Te pytania prowadzą do następnych, a te – do kolejnych. Trudno znaleźć ostateczne rozwiązanie zagadki, która, krok po kroku, doprowadza do labiryntu zbudowanego z mnogości podmiotów i działań na polu sztuki. Jedną z ciekawszych praktyk, która w 2009 roku weszła w sam środek tego społecznego i ekonomicznego dyskursu jest Salvage Art Institute.

sa4

Zdjęcie – SAI0015, materiały: aluminium, porcelana

Utrata osobowości

Podpsute” w transporcie, zniszczone przez lekkomyślnych odbiorców, oblane winem i trochę podgrzybiałe ze względu na źle prowadzone etapy konserwacji. Niezauważalne na pierwszy rzut oka usterki i całkowite dewastacje. To wszystko może doprowadzić do całkowitej utraty (total loss) wartości dzieła, a tym samym do usunięcia go z kanonu sztuki. Inicjatywa Elki Krajewskiej, mieszkającej w Nowym Jorku artystki polskiego pochodzenia, polega na odnajdywaniu obiektów, które sztuką już nie są (no-longer-art-material) i umieszczaniu ich w swoistej kolekcji (która kolekcją tak naprawdę nie jest i być nie powinna). SAI jest roboczo nazywany czyśćcem dla obiektów byłej sztuki. W wyobraźni rysujemy dom spokojnej starości, gdzie zniszczonymi płótnami, rzeźbami, rycinami i rysunkami opiekują się konserwatorzy. Jednak rzeczywistość nie jest sielanką. W całym procesie, nic nie jest jasne i klarowne. Czas gra wielką rolę, a walka z granicami rynku często okazuje się bezowocna. Zasłyszane historie, przypadkowe rozmowy z przypadkowymi ludźmi i sam w sobie przypadek są esencją całej tej historii…

Utrata imienia

Jest 2009 rok, Nowy Jork, piękne słoneczne popołudnie. Elka Krajewska prowadzi luźną konwersację ze swoją sąsiadką, Roz. Roz pracuje w dziale PR firmy ubezpieczeniowej AXA Art. Wtedy dochodzi do punktu zwrotnego opowieści. Artystka dowiaduje się, iż oprócz ochrony dzieł sztuki, agencje ubezpieczeniowe są odpowiedzialne za stwierdzenie całkowitego zniszczenia, a następnie zajęcie się oddanym im obiektem. W większości przypadków na całym świecie, obiekty te są utylizowane (żyletka po płótnie, zdjęcie do certyfikatu zniszczenia, chwilowy ból właściciela po utracie). Jednak AXA Art w Nowym Jorku niektóre z nich układa w szczelnie zamkniętym magazynie. Obiekty znikają z rynku, istnieją jednak w formie materialnej. Ten mały sekret nie dawał Elce Krajewskiej spokoju. Zaczęła działać. Cudem, jednym z wielu w tej historii, otrzymała od AXA Art około 50 obiektów typu no-longer-art. Wszystko w formie darowizny, z przekazaniem wszystkich praw autorskich. SAI zdobył pierwsze przedmioty, więc w 2010 roku został zarejestrowany. Wszystkim zdobytym już-nie-dziełom odebrano tytuł, nadając im jednostkowy numer przypisywany od tego czasu każdemu ze zdobytych przedmiotów (SAI 0014, SAI 0015, SAI 0016 itd.).

sai1

Zdjęcie z wystawy No Longer Art: Salvage Art Institute,  2015, Chicago

Utrata wartości

Autor, tytuł, data powstania, materiały użyte do stworzenia dzieła. Takie informację hierarchicznie znajdują się pod dziełem sztuki. W swych katalogach Salvage Art Institute zmienia kolejność przedstawiania detali powstania obiektu; artystę i tytuł pozostawiając na samym końcu w funkcji ustalenia samej historii obiektu. Jest to pewien sposób zamanifestowania utraty tożsamości dzieła, jego korzeni. W polityce działalności SAI widnieje punkt traktujący o całkowitej niemożliwości uzyskiwania zapłaty za udostępnianie obiektów, czy ich odsprzedaży. Sytuacje te wynikają z tzw. wartości zerowej byłych dzieł sztuki. Jest ona brana pod uwagę nawet w przypadku transportowania obiektów na wystawy (przykładem jest przelot pięciu no-longer-art-materials z Nowego Jorku do Warszawy). Elka Krajewska bardzo pilnuje uznawania zerowej wartości majątkowej przedmiotów. Na lotnisku, zapytana o wartość bagażu, który nosił znamiona dzieła sztuki, postanowiła konsekwentnie wyliczyć koszt materiałów użytych do stworzenia obiektu, zamiast wprowadzić do systemu linii lotniczych fałszywą cenę anulowanego arcydzieła. Kiedy indziej aktywni członkowie SAI wprowadzili indeks byłych dzieł sztuki do oficjalnego spisu indeksów giełdowych. Stale ruszające się wykresy wycen akcji innych sektorów spółek versus wykresy wycen obiektów z SAI, które są non stop constans (wartość zerowa), idealnie ukazywały realną anulację przedmiotów z rynku.

sa2

Zdjęcie z wystawy No Longer Art: Salvage Art Institute, 2015, Chicago

To tylko dwie z wielu ciekawych anegdot z okresu działalności SAI. Anegdot, które stanowią precedensy na polu sztuki. Ich mnogość wskazuje na rosnące zainteresowanie problemem życia po śmierci danego dzieła, jego unieważnienia, a także ponownego wprowadzania na rynek. Dyskurs, który rzeczywiście został rozpoczęty przez Elkę Krajewską to nie tylko ekonomiczne i prawne, lecz także społeczne dywagacje. Materia ta wnika głęboko w struktury całego środowiska artystycznego. Bardzo prawdopodobne jest tworzenie w przyszłości kolekcji składających się w całości z byłych dzieł sztuki – mają ciekawszą historię, większe podłoże emocjonalne (zaawansowany proces przeistoczenia się stosunku artysty do stworzonego dzieła, poprzez jego zniszczenie aż do anulacji tworu). Zerowa wartość majątkowa ustąpi miejsca niebotycznym cenom osiąganym na aukcjach. Jednak, to tylko przypuszczenia. Być może w chwili, kiedy gdzieś na świecie kolejne anulowane dzieło idzie pod żyletkę komisji agencji ubezpieczeniowej…

  • Zdjęcia zostały wykorzystane w tekście dzięki uprzejmości Salvage Art Institute
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s